Generał Wojska Polskiego. Organizator armii i szef Sztabu Wojska Polskiego. Dowódca Wojsk Polskich w Galicji Wschodniej – obrońca Lwowa 1918/1919. Szef Polskiej Misji Wojskowej w Paryżu. Jeden z głównych architektów zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej 1920 roku.

Tadeusz Rozwadowski (Jordan-Rozwadowski) urodził się 19 maja 1866 roku w Babinie w powiecie kałuskim (obwód stanisławowski) w rodzinie ziemiańskiej o tradycjach wojskowych. Jego przodek, Maciej Rozwadowski, wykazał się męstwem w bitwie pod Wiedniem w 1683 roku. Pradziadek Kazimierz Rozwadowski był brygadierem kościuszkowskim w 1794 roku, dziadek Wiktor walczył w powstaniu listopadowym 1830 roku – został odznaczony Orderem Virtuti Militari. Ojciec Tomisław był oficerem i dowódcą oddziału jazdy powstańczej w 1863 roku.

Po ukończeniu prywatnego gimnazjum we Lwowie, w 1880 roku wstąpił do szkoły wojskowej w Hranicach na Morawach. W 1883 roku rozpoczął studia w Wojskowej Akademii Technicznej w Wiedniu, po której ukończeniu w 1886 roku jako prymus uzyskał nominację na podporucznika artylerii. Służbę wojskową w armii austro-węgierskiej pełnił w 1 Pułku Artylerii Polowej w Krakowie, a następnie w 10 Dywizjonie Artylerii Konnej w Jarosławiu. Następnie został słuchaczem dwuletniej Szkoły Sztabu Generalnego w Wiedniu, którą ukończył jesienią 1891 roku w stopniu porucznika, zostając adiutantem sztabu brygady jazdy w Marburgu, a potem sztabu 31 Dywizji Piechoty w Budapeszcie. W 1894 roku awansował na kapitana. W latach 1896–1907 był attaché wojskowym przy poselstwie w Bukareszcie. W tym czasie kształcił się również w zakresie wiedzy wojskowej, zdał egzamin na oficera sztabowego w Sztabie Generalnym i awansował do stopnia majora w 1900 roku oraz podpułkownika w 1904 roku. Od 1 maja 1912 roku dowodził 12 Brygadą Artylerii w Krakowie. Na tym stanowisku awansował na generała-majora w maju 1913 roku. W sztabie austriackim miał opinię niepewnego politycznie, ponieważ interesował się polskimi organizacjami niepodległościowymi i wszedł w kontakt z ich przywódcami. Nawiązał m.in. współpracę z ruchem strzeleckim.

Po wybuchu I wojny światowej, na czele brygady wyruszył na front rosyjski w Królestwie Polskim. W pierwszym starciu z przeciwnikiem. Był czasowo dowódcą 12 i 46 Dywizji Piechoty. W maju 1915 roku został mianowany dowódcą 43 Bukowińskiej Dywizji Piechoty, po czym dowódcą artylerii 1 Armii. Kilkakrotnie dowodził grupą operacyjną armii, m.in. pod Janowem, Lwowem i w akcji na Podkamień. Cieszył się opinią bardzo zdolnego wojskowego-artylerzysty. Zastosował m.in. nową metodę tzw. ruchomej zasłony ogniowej (ogień artyleryjski postępujący tuż przed atakiem piechoty).1 listopada 1915 roku awansował na feldmarszałka porucznika (generała dywizji). W sierpniu tegoż roku przedłożył cesarzowi Franciszkowi Józefowi memoriał, w którym zarzucał władzom wojskowym w Galicji nadużycia i okrucieństwa wobec ludności wiejskiej, co spowodowało, że w wyniku intryg austriackiej generalicji i konfliktu z Naczelnym Dowództwem, z dniem 1 marca 1916 roku przeszedł w stan nieczynny. Cesarz proponował generałowi wysokie stanowiska, m.in. namiestnika Galicji, dowódcy Legionów polskich, generała-gubernatora okupacji austriackiej w Lublinie, lecz ten nie zgodził się przyjąć żadnego z nich.

W 1916 roku podjął współpracę z Tymczasową Radą Stanu a następnie Radą Regencyjną. W 1918 roku został szefem Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i zajął się organizacją armii polskiej. Generał opracował także schemat organizacji polskich władz wojskowych. W listopadzie 1918 roku złożył dymisję, związaną ze sporem z Józefem Piłsudskim o sposób tworzenia armii. Następnie objął dowództwo Wojsk Polskich w Galicji Wschodniej - Armii „Wschód” i ruszył z pomocą obleganemu przez Ukraińców miastu Lwów, gdzie przekształcił oddziały ochotnicze w regularne wojsko.

W 1919 roku był szefem Polskiej Misji Wojskowej w Paryżu przy Naczelnym Dowództwie Aliantów, gdzie zabiegał o polskie interesy w Galicji Wschodniej, przyczyniając się do stworzenia u boku armii polskiej Legionu Amerykańskiego i uzyskując dostawy broni dla wojsk polskich. Nawiązał dobre stosunki z marszałkiem Ferdynandem Fochem. Był jednym z gości przy podpisywaniu traktatu wersalskiego. W listopadzie tegoż roku wchodził w skład delegacji polskiej przybyłej do Paryża, zajmującej się unormowaniem kwestii związanych z wejściem w życie postanowień traktatu wersalskiego. Ponadto wynegocjował podstawy przyszłego sojuszu z Rumunią.

W 1920 roku powrócił do kraju, gdzie objął funkcję szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i zajął się reorganizacją wojska do walki z bolszewikami. Generał opracował plan kontrnatarcia oraz koncepcję Bitwy Warszawskiej, której został głównym koordynatorem. W nocy z 8 na 9 sierpnia opracował rozkaz operacyjny, przewidujący dwuskrzydłowy manewr operacyjny. Jednak po odniesionym zwycięstwie nad Armią Czerwoną większość przypisywała je tylko Marszałkowi Piłsudskiemu, czego jednak Rozwadowski nie dementował. Następnie został dowódcą Frontu Południowego, na którym odniósł wiele zwycięstw. Przyczynił się również do wygranej w bitwie nad Niemnem, dzięki czemu udało się zmusić bolszewików do odwrotu i zapewnić zwycięstwo Rzeczypospolitej.

1 kwietnia 1921 roku awansowany na stopień generała broni. Wyznaczony na szefa Generalnego Inspektoratu Jazdy skupił się na rozwoju szkół kawaleryjskich, reorganizacji kawalerii oraz bezskutecznie postulował stworzenie 10 pułków pancernych. W 1925 roku dowodził manewrami na Wołyniu, które wywarły duże wrażenie na gościach z zagranicy.

W trakcie wydarzeń majowych 1926 roku Rozwadowski zarządził spacyfikowanie buntowników, za jakich uznawał zwolenników Marszałka Józefa Piłsudskiego. Po podaniu się do dymisji prezydenta Stanisława Wojciechowskiego i wstrzymaniu walk, generał zdał dowództwo i wraz z innymi oficerami został internowany. Przewieziony został do więzienia wojskowego w Warszawie, a następnie do więzienia na Antokolu w Wilnie, gdzie przebywał w bardzo złych warunkach. W kwietniu 1927 roku Rozwadowskiego przeniesiono w stan spoczynku, natomiast z więzienia zwolniono go 18 maja 1927 roku. Pobyt w więzieniu, a także przesuwanie daty procesu, do którego nie doszło wobec braku dowodów, pogorszył stan jego zdrowia. 

W roku 1928 roku napisał referat „Problemy dzisiejszej obrony Państwa”, w którym powiadał się tam za stworzeniem tzw. armii wysokiego pogotowia do szybkiej ofensywy w przypadku ataku, składającej się z wyszkolonych jednostek kawalerii, broni pancernej i samochodowej oraz lotnictwa. Przewidywał konflikt z Rosją i Niemcami na rok 1936.

Tadeusz Rozwadowski, „zapomniany” generał, jeden z największych dowódców w historii Rzeczypospolitej,zmarł 18 października 1928 roku w lecznicy św. Józefa przy ul. Hożej w Warszawie. Władze odmówiły sekcji zwłok, co przyczyniło się do spekulacji na temat przyczyny zgonu. Nie wykluczano możliwości otrucia. Msza żałobna odbyła 20 października w Warszawie. Później trumnę przewieziono do Lwowa. Tam 22 października odbył się pogrzeb na Cmentarzu Obrońców Lwowa, gdzie generał chciał być pochowany wśród swoich żołnierzy. Był odznaczony m.in.: Krzyżem Komandorskim i Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, czterokrotnie Krzyż Walecznych, Krzyżem Komandorskim francuskiej Legii Honorowej oraz innymi, licznymi odznaczeniami zagranicznymi. Od listopada 1922 roku wchodził w skład Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari.